Η τελευταία πενταετία άλλαξε ριζικά την εικόνα της ασφάλισης κατοικίας στην Ευρώπη. Η κλιματική κρίση, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα ώθησαν εκατομμύρια πολίτες να επανεξετάσουν το επίπεδο προστασίας των περιουσιών τους, ενώ κυβερνήσεις, εποπτικές αρχές και ασφαλιστικές εταιρείες αναζητούν τρόπους να περιορίσουν το λεγόμενο «κενό προστασίας». Η Ελλάδα ακολουθεί ανοδική πορεία, ωστόσο εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η ασφάλιση κατοικίας αναδεικνύεται σταδιακά σε έναν από τους πιο κρίσιμους κλάδους της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς. Μέσα σε πέντε μόλις χρόνια, η συχνότητα και η ένταση των φυσικών καταστροφών έχουν μεταβάλει τόσο τη συμπεριφορά των πολιτών όσο και τη στρατηγική των ασφαλιστικών εταιρειών. Πλημμύρες στη Γερμανία και το Βέλγιο, πυρκαγιές στη Μεσόγειο, ακραία καιρικά φαινόμενα στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, αλλά και η αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, έφεραν το ζήτημα της ασφαλιστικής προστασίας των κατοικιών στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Σήμερα, η ασφάλιση κατοικίας αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα ασφαλιστικά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με στοιχεία της EIOPA, το 62% των Ευρωπαίων καταναλωτών δηλώνει ότι διαθέτει ασφαλιστήριο κατοικίας, ποσοστό που την κατατάσσει στην πρώτη θέση μεταξύ των ασφαλιστικών καλύψεων, ακόμη και πάνω από ορισμένες προαιρετικές μορφές ασφάλισης οχημάτων.
Η ανάπτυξη αυτή δεν είναι τυχαία. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η ασφάλιση κατοικίας συνδέεται με στεγαστικά δάνεια, ενοικιάσεις ακινήτων ή εθνικά συστήματα αποζημίωσης φυσικών καταστροφών. Παράλληλα, οι συνεχώς αυξανόμενες ζημιές από πλημμύρες, πυρκαγιές και καταιγίδες έχουν ενισχύσει την αντίληψη ότι η ασφαλιστική προστασία δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια αλλά αναγκαίο εργαλείο οικονομικής ανθεκτικότητας.
Η χώρα που συνήθως καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα ασφάλισης κατοικίας στην Ευρώπη είναι η Γαλλία, όπου η κάλυψη προσεγγίζει ή και ξεπερνά το 95% των νοικοκυριών, όταν στην Ελλάδα ασφαλισμένες παραμένουν λιγότερες από μία στις πέντε κατοικίες. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις που παρατηρούνται σήμερα μεταξύ της ελληνικής και των ώριμων ευρωπαϊκών ασφαλιστικών αγορών. Το παράδειγμα της Γαλλίας οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: μακρά ασφαλιστική παράδοση, ισχυρή ασφαλιστική κουλτούρα, στενή σύνδεση της ασφάλισης με τα στεγαστικά δάνεια και ειδικό καθεστώς κάλυψης φυσικών καταστροφών που λειτουργεί σε εθνικό επίπεδο.
Πολύ υψηλά ποσοστά κάλυψης καταγράφουν επίσης το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Γερμανία και η Δανία, όπου η ασφάλιση κατοικίας θεωρείται σχεδόν αυτονόητη για τους ιδιοκτήτες ακινήτων και σε πολλές περιπτώσεις συνδέεται με τραπεζική χρηματοδότηση ή μισθωτικές υποχρεώσεις. Ο μέσος όρος κατοχής ασφαλιστηρίου κατοικίας στην Ε.Ε. βρίσκεται γύρω στο 63%, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό ασφαλισμένων κατοικιών παραμένει περίπου στο 18%-20%, παρά τη σημαντική άνοδο που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια μετά τις μεγάλες πυρκαγιές και πλημμύρες.
Κενό Προστασίας σε όλη την ΕΕ
Ωστόσο, παρά τη γενική πρόοδο, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το λεγόμενο protection gap, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ των συνολικών οικονομικών ζημιών που προκαλούν οι φυσικές καταστροφές και του ποσοστού αυτών που τελικά καλύπτεται από ασφαλιστήρια συμβόλαια. Η EIOPA και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν αναδείξει το ζήτημα ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη στις χώρες της νότιας Ευρώπης, όπου η ασφαλιστική κουλτούρα παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με τις αγορές της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης. Παρότι οι φυσικοί κίνδυνοι αυξάνονται, σημαντικό μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να βασίζεται στην κρατική αρωγή μετά από μια καταστροφή, γεγονός που περιορίζει τη διείσδυση της ιδιωτικής ασφάλισης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα παρουσιάζει μια ιδιόμορφη εικόνα. Από τη μία πλευρά, η αγορά κατοικίας αναπτύσσεται ταχύτερα από ό,τι στο παρελθόν. Οι μεγάλες φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών – από τις πυρκαγιές μέχρι τις πλημμύρες της Θεσσαλίας – λειτούργησαν ως ισχυρό καμπανάκι για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων. Από την άλλη πλευρά, τα ποσοστά ασφαλιστικής κάλυψης εξακολουθούν να είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της αγοράς, μόλις το 18,2% των κατοικιών στην Ελλάδα διαθέτει ασφαλιστική κάλυψη έναντι φυσικών καταστροφών και σεισμού. Το ποσοστό αυτό είναι μεν αυξημένο σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, παραμένει όμως ιδιαίτερα χαμηλό για μια χώρα που συγκαταλέγεται στις πλέον σεισμογενείς περιοχές της Ευρώπης και αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών και πλημμυρών.
Η τελευταία πενταετία, ωστόσο, δείχνει ότι κάτι αλλάζει. Η πολιτεία έχει αρχίσει να υιοθετεί πολιτικές που ενθαρρύνουν την ασφάλιση περιουσίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη φορολογική έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες που καλύπτονται έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας. Η κίνηση αυτή θεωρείται από την αγορά ένα πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια δημιουργείται ένα συγκεκριμένο οικονομικό κίνητρο για τον πολίτη.
Παράλληλα, η συζήτηση για τον ρόλο της ιδιωτικής ασφάλισης στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών έχει ενταθεί σημαντικά. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι η χώρα παρουσιάζει μεγάλο ασφαλιστικό κενό, καθώς μόνο ένα μικρό μέρος των ζημιών από φυσικές καταστροφές καλύπτεται από ασφαλιστήρια συμβόλαια. Ιστορικά, από το σύνολο των ζημιών που προκλήθηκαν στην Ελλάδα από φυσικές καταστροφές, μόλις ένα μικρό ποσοστό ήταν ασφαλισμένο.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η Ευρώπη κινείται προς μια εποχή όπου η ασφάλιση κατοικίας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία ως εργαλείο προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας απέναντι στους κλιματικούς κινδύνους. Η Ελλάδα ακολουθεί την ίδια πορεία, αλλά ξεκινά από πολύ χαμηλότερη βάση. Η αύξηση των φυσικών καταστροφών, τα νέα κίνητρα της πολιτείας και η σταδιακή ενίσχυση της ασφαλιστικής συνείδησης δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η χώρα θα καταφέρει να μειώσει ουσιαστικά το ασφαλιστικό της έλλειμμα και να προσεγγίσει τα ευρωπαϊκά επίπεδα κάλυψης μέσα στην επόμενη δεκαετία.
No comment yet, add your voice below!