Skip to content

Γιατί το Δημογραφικό είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από την κλιματική αλλαγή

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί ο δυτικός κόσμος είναι το δημογραφικό: το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται διαρκώς, κοινώς ζούμε όλο και περισσότερο, ενώ από την άλλη πλευρά οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά. Ο παράγοντας που κάνει το πρόβλημα ακόμη σοβαρότερο είναι ότι δεν είναι αναστρέψιμο. Σε αντίθεση με την κλιματική αλλαγή, όπου έχουμε ακόμη λίγο χρόνο για να σταματήσουμε την καταστροφή, εάν προβούμε στις απαραίτητες ενέργειες, για το δημογραφικό η πορεία είναι προδιαγεγραμμένη, τουλάχιστον για τα επόμενα 30 χρόνια.

Έτσι, ξέρουμε ήδη πως π.χ. το 2050 το εργατικό δυναμικό της Ελλάδας θα έχει μειωθεί από τα 8 εκατομμύρια που είναι σήμερα, στα 6 εκατομμύρια. Αυτή η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού έχει φυσικά επιπτώσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα, οι οποίες είναι ήδη ορατές, καθώς σήμερα αντιστοιχούν μόλις 3 εργαζόμενοι σε κάθε έναν συνταξιούχο και στις προσεχείς δεκαετίες, αυτή η αναλογία αναμένεται να μετατραπεί σε 1,5 προς 1. Κατά συνέπεια μεγαλώνει συνεχώς το κενό στα ταμεία της κοινωνικής ασφάλισης, οι συντάξεις συρρικνώνονται και η καθυστέρηση στην υιοθέτηση του κεφαλαιοποιητικού συστήματος δε βοηθάει την κατάσταση. 

Πέρα όμως από τις επιπτώσεις στο συνταξιοδοτικό, υπάρχουν και πολλές άλλες, ίσως λιγότερο εμφανείς. Για παράδειγμα, από την αύξηση του «γηρασμένου» πληθυσμού και τη μείωση των νέων επηρεάζεται συνολικά η οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Για να γίνει καλύτερα κατανοητή η κατάσταση που θα βιώσουμε, φέρτε στο μυαλό σας τις συνθήκες που ήδη επικρατούν τις τελευταίες δεκαετίες στην επαρχία και κυρίως στις ακριτικές περιοχές: τα χωριά ερημώνουν, τα χωράφια μένουν ακαλλιέργητα, τα σχολεία παύουν να λειτουργούν λόγω έλλειψης παιδιών και οι μόνοι κάτοικοί τους είναι ηλικιωμένοι. Κάπως έτσι θα μοιάζει η Ευρώπη και η Ελλάδα σε μερικές δεκαετίες, καθώς έως το 2050 ένας στους τρεις κατοίκους της θα είναι άνω των 65 ετών. Σκεφτείτε ότι ήδη σήμερα οι άνω των 65 είναι περισσότεροι από τα παιδιά κάτω των 15 ετών.

Μία άλλη παράμετρος είναι πως καθώς ο πληθυσμός των ηλικιωμένων αυξάνεται, αυξάνονται οι ανάγκες για υγειονομική περίθαλψη, πρόληψη και μακροχρόνια φροντίδα. Στις επόμενες δεκαετίες θα αυξηθεί κατακόρυφα η ζήτηση για ανθρώπους με ανάλογες δεξιότητες, που θα μπορούν να ενισχύσουν αυτούς τους τομείς και βέβαια θα χρειαστεί η δημιουργία περισσότερων υποδομών. Αντίστοιχα, λόγω μείωσης του αριθμού των παιδιών, θα υπάρχει μικρότερη ζήτηση για δασκάλους και καθηγητές και αρκετά σχολεία θα κλείσουν, δίνοντας πιθανόν τη θέση τους σε οίκους ευγηρίας.

Αν όμως δεν μπορούμε να αντιστρέψουμε αυτή την πορεία, τι μπορούμε να κάνουμε; Μία λύση είναι αναμφίβολα οι μεταναστευτικές ροές, οι οποίες ανέκαθεν έρχονταν να ισορροπήσουν τα προβλήματα υπερπληθυσμού και φτώχιας κάποιων περιοχών και την έλλειψη εργατικού δυναμικού κάποιων άλλων. Όπως επισημάνθηκε και στο πρόσφατο συνέδριο του Economist για το δημογραφικό, η χώρα μας έχει ανάγκη από τόνωση του εργατικού δυναμικού της και η στοχευμένη προσέλκυση ποιοτικών μεταναστών με παράλληλο περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Μία άλλη λύση έχει να κάνει με την αλλαγή ή μάλλον τη μετατόπιση της αντίληψής μας ως προς το τι σημαίνει «ηλικιωμένος». Για παράδειγμα, πριν από λίγες δεκαετίες ο πενηντάρης θεωρούνταν ηλικιωμένος, ενώ σήμερα το επίσημο κατώφλι της τρίτης ηλικίας είναι τα 65. Ήδη όμως, καθώς το προσδόκιμο μεγαλώνει, το όριο αυτό φαίνεται να ξεπερνιέται. Φανταστείτε πως υπολογίζεται ότι τα μισά από τα παιδιά που είναι σήμερα 10 ετών θα ζήσουν μέχρι τα 100! 

Οπότε θα πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε πως στα 65 είμαστε… έτοιμοι για απόσυρση και να παραμένουμε ενεργοί και παραγωγικοί. Άλλωστε κάτι τέτοιο δεν λειτουργεί μόνο υπέρ της ενίσχυσης του εργατικού δυναμικού της χώρας και της ανακούφισης του συνταξιοδοτικού μας συστήματος, αλλά λειτουργεί και υπέρ μας, καθώς οι επιστήμονες συμφωνούν πως το να παραμένουμε ενεργοί συμβάλλει στην καλύτερη σωματική, αλλά και ψυχική μας υγεία. Αν δεν έχουμε ένα αντικείμενο απασχόλησης, αν δε νιώθουμε χρήσιμοι και δημιουργικοί, τα χρόνια -τα όλο και περισσότερα χρόνια- που περνάμε ανενεργοί μοιάζουν ατελείωτα και η κατάθλιψη καραδοκεί!

Βέβαια για να μπορέσουμε να παραμείνουμε ενεργοί στον εργασιακό στίβο, υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις. Η μία είναι να φροντίζουμε τον εαυτό μας κατά τη νεανική μας ηλικία, υιοθετώντας υγιεινές συνήθειες διατροφής και άσκησης, κοινώς να λειτουργούμε προληπτικά, ώστε καθώς γερνάμε να είμαστε σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση, «να κρατιόμαστε καλά», που λέει και ο λαός. Η δεύτερη είναι να παραμένουμε ανοιχτοί σε νέα ερεθίσματα και να προσαρμοζόμαστε στις εξελίξεις. Οι δεξιότητες που μας εξασφάλιζαν μία αξιοπρεπή αμοιβή πριν από 2-3 δεκαετίες ίσως είναι πια παρωχημένες, οπότε θα πρέπει να φροντίζουμε να παραμένουμε επίκαιροι και ελκυστικοί για έναν εργοδότη. Το θετικό προς αυτή την κατεύθυνση είναι πως οι σημερινοί εξηνταπεντάρηδες είναι σαφώς πιο μορφωμένοι, πιο συνειδητοποιημένοι και πιο εύποροι από τις προηγούμενες γενιές, οπότε είναι και πολύ πιο δεκτικοί στην κατανόηση και αποδοχή των νέων δεδομένων. 

Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως για να αξιοποιηθεί το πολύτιμο δυναμικό των 65+ θα πρέπει να μετακινηθεί αντίστοιχα και η νοοτροπία των εργοδοτών, οι οποίοι ως επί το πλείστον δεν προσλαμβάνουν άτομα άνω των 50. Αυτό το είδαμε να συμβαίνει κατά κόρον την εποχή της οικονομικής κρίσης, οπότε πολλές επιχειρήσεις έκλεισαν και όσοι ήταν άνω των 50 δεν μπόρεσαν να ξαναβρούν δουλειά. Είναι σημαντικό λοιπόν να συνειδητοποιήσουν οι εργοδότες πως οι πενηντάρηδες, οι εξηντάρηδες, οι εβδομηντάρηδες είναι μια ομάδα του πληθυσμού που διαρκώς θα μεγαλώνει και εάν παραμείνει μάχιμη θα κρατήσει βιώσιμη την οικονομία της χώρας.

No comment yet, add your voice below!


Add a Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *