Ισχυρούς τριγμούς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας προκαλεί η κλιμάκωση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, με διακοπές παραγωγής, προληπτικά shutdowns και άνοδο των τιμών πετρελαίου. Οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να περάσουν σύντομα στην καθημερινότητα καταναλωτών και επιχειρήσεων μέσω ακριβότερης ενέργειας και μεταφορών.
Η σημερινή μέρα βρήκε τη χώρα μας αλλά και όλη την υπόλοιπη Ευρώπη αντιμέτωπη με μια περιφερειακή ανάφλεξη για την οποία είναι πολύ δύσκολο να κάνει κανείς προβλέψεις. Άγνωστο είναι τι επιπτώσεις θα έχουν στην παγκόσμια οικονομία οι πρωτοφανείς εξελίξεις οι οποίες τρέχουν ανεξέλεγκτες.
Η ένταση μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της περιοχής, οδηγώντας σε προληπτικές διακοπές παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το πιο ηχηρό σήμα ήρθε από το Κατάρ, το οποίο ανέστειλε την παραγωγή LNG μετά από επιθέσεις και αντίποινα στην περιοχή. Η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η παραγωγή LNG του Κατάρ αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας προσφοράς, ενώ η χώρα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ και βασικός «ρυθμιστής» της αγοράς για Ευρώπη και Ασία.
Παράλληλα, στη Σαουδική Αραβία τέθηκε εκτός λειτουργίας —προληπτικά— το μεγαλύτερο εγχώριο διυλιστήριο της Aramco στη Ras Tanura μετά από επίθεση drone (κεντρική φωτό). Αν και οι αρχές δήλωσαν ότι η εγχώρια τροφοδοσία δεν επηρεάστηκε, η εξέλιξη ενίσχυσε την ανησυχία των αγορών.
Το κύμα επιθέσεων προκάλεσε ευρύτερες αναταράξεις:
-Στο Ιρακινό Κουρδιστάν ανεστάλη το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πετρελαίου, που έφθανε περίπου τα 200.000 βαρέλια ημερησίως.
-Στο Ισραήλ διακόπηκε προσωρινά η λειτουργία του μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου Leviathan, επηρεάζοντας τις εξαγωγές προς την Αίγυπτο.
-Η Energean σταμάτησε την παραγωγή από μικρότερα ισραηλινά κοιτάσματα.
-Στο Ιράν σημειώθηκαν εκρήξεις στο νησί Kharg, από όπου διέρχεται περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού αργού (χωρίς ακόμη σαφή εικόνα ζημιών).
Το Ιράν, υπενθυμίζεται, καλύπτει περίπου 4,5% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή δυνητικά κρίσιμη.
Κεντρικός παράγοντας ανησυχίας είναι τα Στενά του Ορμούζ — το πιο κρίσιμο «στενό» της παγκόσμιας ενέργειας — από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οι επιθέσεις σε πλοία έχουν σχεδόν παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρής διαταραχής της προσφοράς.
Αυτό μπλοκάρει την τροφοδοσία της Δύσης με πετρέλαιο και φυσικό αέριο και προκαλεί παγκόσμια αναταραχή στις παγκόσμιες μεταφορές, δηλαδή στις βιομηχανίες, στο εμπόριο και στον τουρισμό. Ταυτόχρονα δεν μπορούν να μεταφερθούν άνθρωποι και εμπορεύματα πάνω απο εναέριους χώρους πολλών κρατών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Όσοι παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή συστηματικά θα έχουν πλέον αντιληφθεί ότι από την πλευρά της Αμερικής δεν υπάρχει ούτε μακροπρόθεσμος σχεδιασμός ούτε λογοδοσία, ενώ από την πλευρά του Ιράν δεν υπάρχει καν…κυβέρνηση, πόσο μάλλον κάποιος στρατηγικός σχεδιασμός. Ταυτόχρονα στη μάχη μπαίνουν και παρακρατικές ομάδες όπως η Χεζμπόλαχ η οποία χτύπησε την βρετανική βάση της Κύπρου ενώ οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης είναι πίσω από την επίθεση με drone στην Aramco. Το Ιράν χτύπησε ακόμη και το λιμάνι του Ομάν που ήταν ο επίσημος διαπραγματευτής στις συνομιλίες με της ΗΠΑ. Η ανησυχία στην Ευρώπη είναι φυσικά τεράστια, Γαλλία και Αγγλία έχουν βάσεις στην περιοχή ενώ και η χώρα μας, μπορεί να μην είναι πολύ κοντά, ωστόσο δεν είναι και πολύ μακριά, ενώ η Σούδα είναι μια απο τις σημαντικότερες βάσεις στη Μεσόγειο -απο εκεί περνά το σύνολο των αμερικανικών αεροπλανοφόρων. Εκατοντάδες συμπολίτες μας είναι εγκλωβισμένοι ενώ οι οικονομικές συνέπειες αν πράγματι κλείσουν τα στενά του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα θα είναι τεράστιες καθότι από εκεί διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20%-25% του φυσικού αερίου. Αν το πετρέλαιο δεν μπορεί να μεταφερθεί, με τα στενά κλειστά για την ελληνική και διεθνή ναυσιπλοϊα (σύμφωνα με το Υπουργείο Ναυτιλίας περί τα 325 ελληνόκτητα πλοία κυκλοφορούν στην ευρύτερη περιοχή), δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά τι θα μας ξημερώσει.
Μέχρι στιγμής οι αγορές έχουν αντιδράσει με σχετική ψυχραιμία, η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου είναι στο 10% ενώ πολύ μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα με το φυσικό αέριο το οποίο στην Ευρώπη έχει εντυπωσιακή αύξηση 20%. Το πώς θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη τις αναταράξεις είναι άγνωστο. Το σίγουρο είναι το υψηλότερο κόστος ενέργειας για τους καταναλωτές όλου του κόσμου.
Για την ώρα, οι περισσότερες διακοπές είναι προληπτικές και όχι αποτέλεσμα μεγάλων φυσικών ζημιών. Ωστόσο, οι αγορές ενέργειας λειτουργούν προεξοφλητικά: ακόμη και ο φόβος διακοπής αρκεί για να ανεβάσει τιμές. Αν η ένταση συνεχιστεί ή κλιμακωθεί, οι πιθανές επιπτώσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις περιλαμβάνουν: ακριβότερα καύσιμα κίνησης, αυξημένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, υψηλότερα ναύλα και μεταφορικά και νέες πιέσεις στον πληθωρισμό.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το χτύπημα στη Σαουδική Αραβία συνιστά σημαντική κλιμάκωση, καθώς οι ενεργειακές υποδομές του Κόλπου φαίνεται να μπαίνουν πλέον πιο άμεσα στο στόχαστρο. Για Ευρώπη και Ελλάδα, το βασικό ερώτημα των επόμενων εβδομάδων είναι ένα: θα μείνει η κρίση σε επίπεδο νευρικότητας των αγορών ή θα εξελιχθεί σε αυτό που οι αγορές ονομάζουν supply shock (ζήτηση μεγαλύτερη της προσφοράς) – δηλαδή, ξαφνική και σημαντική μείωση της διαθέσιμης ποσότητας πετρελαίου ή φυσικού αερίου, η οποία οδηγεί σε απότομη έως και μεγάλη, άνοδο τιμών και αναστάτωση στην οικονομία;
No comment yet, add your voice below!